सनातन तत्वज्ञानको विशाल सागर सदृश भागवतका लोकोत्तर मधुर गीतहरुमा श्री गोपीगीतको स्थान उच्चतम छ | विरहावस्थामा व्याकुल दुःखिः गोपिहरुको प्रभु प्रति उत्कट प्रेमको प्राकट्य यसमा व्यक्त भएको छ | भगवत प्राप्तिमा भक्त साधनाको चरमरुप यसमा निरुपण भएको छ |

गोप्य ऊचुः
जयतितेsघिकँ जन्मना व्रजः श्रयत ईन्दिरा शश्वदत्र हि |
दयित दृश्यताँ दिक्षु तावकास्त्वयि धृतासवस्त्वाँ विचिन्वते ||1||

गोपिहरु विरहावस्थामा गाउन थाले -- प्रियतम! तिम्रो जन्मका कारण वैकुन्ठ आदि लोक भन्दा पनि व्रजको महिमा अरु बढ्यो | त्यसैले त सौन्दर्य अनि मृदुलताकी देवि लक्ष्मी जी आफ्नो निवासस्थान बैकुन्ठ छोडेर यहा नित्य-निरन्तर निवास गर्न थालिन् | परन्तु प्रियतम! हेर्नुहोस् तपाईकी गोपीहरु जसले तपाईका चरणमा नै आफ्नो प्राण समर्पित गरेका छन् ||१||

शरदुदाशये साधुजातसत्सरसिजोदरश्रीमुषा दृशा |
सुरतनाथ तेsशुल्कदासिका वरद निघ्नतो नेह किँ वधः||२||

हाम्रा प्रेमपूर्ण हृदयका स्वामी ! हामी तपाईकि बिना मोलका दासी ह्वौँ | तपाईले शरदकालीन जलाशयमा सुन्दर भन्दा सुन्दर कमलका कोपिलाको सौन्दर्यलाई चोरेर नेत्र द्वारा हामीलाई घायल गरिसक्नुभो | हाम्रो मनोरथ पूर्ण गर्न सक्ने हे प्राणेश्वर ! के नेत्र द्वारा मार्नु वध हैन ? हतियारले हत्या गर्नु मात्र वध हो ? ||२||

विषजलप्ययाद् व्यालराक्षसाद् वर्षमारुताद् वैद्युतानलात् |
वृषमयात्मजाद् विश्वतोभयादृषभ ते वयँ रक्षिता मुहुः ||३||

हे पुरुष शिरोमणे ! यमुनाका विषैला जलले हुनुपर्ने मृत्यु,अजिगरका रुपमा अघासुरले खानुपर्ने , ईन्द्रको वर्षा , आधी , विजुली , वनको आगो , वृषभासुर र व्योमासुर आदिको भिन्न-भिन्न अवसरमा सब प्रकारको भय देखि तपाईले पटक-पटक हाम्रो रक्षा गर्नु भो ||३||

न खलु गोपिकानन्दनो भवानखिलदेहिनामन्तरामदृक् |
विखनसार्थितो विश्वगुप्तये सख उदेयिवान् सात्वताँ कुले ||४||

तिमि यशोदानन्दन मात्र हैनौ, समस्त शरीरधारिहरुमा रहने अन्तर आत्मा हौ | प्यारे ! ब्रह्मा जीको प्रार्थना स्वरुप विश्वरक्षार्थ तिमी यदुवँशमा अवतीर्ण भएका हौ||४||

विरचिताभयँ वृष्णिधुर्य ते चरणमीयुषाँ सँसृतेर्भयात् |
करसरोरुहँ कान्त कामदँ शिरसि धेहि नः श्रीकरग्रहम् ||५||

आफ्ना प्रेमिहरुको अभिलाषा पूर्ण गर्नेहरुमा अग्रगन्य यदुवँशशिरोमणे ! जो मनुश्य जन्म मृत्युका चक्र देखि डराएर तिम्रा चरणको आश्रय ग्रहण गर्छन् तिनलाई आफ्ना करकमलको छायामा लिएर अभय दिन्छौ | हाम्रा प्यारा ! सवैका आषा - अभिलाषालाई पूर्ण गर्ने उनै करकमल, जसमा तिमीले लक्ष्मीको हात समातेका छौ , हाम्रा शीरमा राखि देऊ ||५||

व्रजजनार्तिहन् वीर योषिताँ निजजनस्मयध्वँसनस्मित |
भज सखे भवत्किँकरीः स्म नो जलरुहाननँ चारु दर्शय ||६||
व्रजवासिको दुःख दूर गर्ने हे वीर श्यामसुन्दर ! तिम्रो मन्द - मन्द मुस्कानको एक उज्जवल रेखा नै तिम्रा प्रेमी जनको सारा मान मदलाई चूर- चूर गर्न पर्याप्त छ | हाम्रा प्यारा मित्र ! हामी सँग नरिसाउ, प्यार गर | हामी तिम्री दासी हौँ ,तिम्रा चरणमा समर्पित छौँ | हामी दुःखीलाई आफ्नो परम सुन्दर स्यामल मुख कमल देखाई देऊ ||६||
प्रणतदेहिनाँ पापकर्शनँ तृणचरानुगँ श्रीनिकेतनम् !
फणिफणार्पितँ ते पदाम्बुजँ कृणु कुचेषु न: कृन्धि हृच्छयम् !!७!!

तिम्रा चरणकमले शरणागत प्राणिहरुका समस्त पापलाई नस्ट गरिदिन्छन् ! जुन सम्पूर्ण सौन्दर्य र माधूर्यले युक्त छन्,जहाँ लक्ष्मीजी सेवारत छिन् ! तिमी तिनै चरणले हाम्रा बाछाका पछी-पछी जान्छौ र हाम्रालागी ती चरणकमल सापका फणमाथी राख्न सम्म तिमीले सँकोच गरेनौ हाम्रो ह्र्दय तिम्रो विरहव्यथा रुपी आगोले जली रहेको छ , तिम्रो मिलनको आकाँक्षाले हामीलाई सताइरहेको छ ! तिमी उनै चरणकमल हाम्रो वक्षस्थलमा राखेर हृदयको ज्वालालाई शान्त गरिदेउ !!७!!
मधुरया गिरा वल्गुवाक्यया बुधमनोज्ञया पुष्करेक्षण !
विधिकरीरिमा वीर मुह्यतीरधरसीधुनाssप्याययस्व न: !!८!!

हे कमल नयन! तिम्रो वाणी कतिमीठो छ! जसको एक-एक पद,एक-एक शब्द एक-एक अक्षर अती मधूर छ ! ठूला-ठूला विद्वान जसमा रमाउछन् ! त्यसैमा आफ्नो सर्वस्व अर्पण गरिदिन्छन् ! तिम्रो त्यो वाणीको रसास्वादन गरेर आज्ञाकारिणी दासी गोपीहरु मोहित भइरहेका छन् ! दानवीर! अब तिमी आफ्नो दिव्य अमृत भन्दा पनि मधुर अधर-रस पियाएर हामीलाई जीवन दान देऊ !! ८!!
तव कथामृतँ तप्तजीवनँ कविभिरीडितँ कल्मषापहम् !
श्रवणमँगलँ श्रीमदाततँ भुवि गृणन्ति ते भूरिदा जना: !!९!!
प्रभु! तिम्रो लीलाकथा पनि अमृतस्वरुप छ ! विरहले सताएका मनुष्यहरुकालागि भने त्यो जीवन सर्वस्व नै हो ! ठूला-ठूला ज्ञानी महात्मा भक्त कविहरुले जसको गान गरेका छन् ,जसले सम्पूर्ण पाप-तापलाई त मेटाउछ नै साथमा श्रवण मात्रले परम कल्याणको दान पनि गर्दछ ! जो चाहि परम सुन्दर,परम मधुर र अत्यन्त विस्तृत पनि छ ! जो व्यक्ति तिम्रा लीला कथाको गान गर्दछन्,वास्तवमा भूलोकका तिनै सबैभन्दा ठूला दाताहुन् !!९!!
प्रहसितँ प्रिय प्रेमवीक्षणँ विहरणँ च ते ध्यानमँगलम् !
रहसि सँविदो या हृदिस्पृश: कुहक नो मन: क्षोभयन्ति हि !!१०!!



प्रणतकामदं पद्मजार्चितं धरणिमण्डनं ध्येयमापदि ।
चरणपङ्कजं शंतमं च ते रमण नः स्तनेष्वर्पयाधिहन् ॥ 13 !!

पतिसुतान्वयभ्रातृबान्धवा- नतिविलङ्घ्य तेऽन्त्यच्युतागताः ।
गतिविदस्तवोद्गीतमोहिताः कितव योषितः कस्त्यजेन्निशि ॥ १६॥

back